به گزارش خبرگزاری حوزه، در روزگاری که نظارهگر شتاب روزافزون و پی در پیِ تحولات مربوط به تکنولوژی رسانهای و رویکرد تصاعدی در بهرهگیری مخاطبان انبوه از شبکههای اجتماعی و اینترنت هستیم، توجه به مقوله بسیار مهم آموزش سواد رسانهای یک امر بسیار ضروری است کما این که برخی کارشناسان حتی وجوب آن را مهمتر از تدارکِ نان شب مردم میدانند.
آموزش سواد رسانهای البته در سطح مدارس و در بین نسل جدید در روزگار فعلی، اهمیت بیش از پیشی پیدا کرده است.
اهمیت برخورداری از سواد رسانهای در زیست امروز
دکتر عزیز نجفپور، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در همین زمینه ارتباط داشت: در شرایط کنونی و با پیشرفت تکنولوژیهای بهروز دنیا، به نوعی ما وارد دنیای دیجیتالی شدهایم که بهتدریج، دیجیتالی زیستن در این دنیا را پررنگتر میکند. به هر حال همهچیز در حال مجازی شدن است و ارتباطات ما در عرصههای مختلف، بیش از گذشته وارد فضای دیجیتال، فناوریهای نوین و هوش مصنوعی میشود. از این رو، لازمه یک زیست کارآمد و جامع در این دنیا، داشتن سواد زیست دیجیتال است.
وی همچنین افزود: اگر مردم و بهطور خاص نسل جوان و نوجوان را آموزش ندهیم که در این عالم جدید، یعنی در این جهان فیزیکی ـ مجازی، چگونه باید زندگی کنند، با یک بحران روبرو خواهیم شد؛ بحرانی که نشانههای آن را همین امروز نیز میبینیم. وضعیت مصرف رسانهای ما آشفته است و به تبع آن، آسیبهایی که از نظر ذهنی، روانی، آموزشی و اخلاقی در این عرصه متحمل میشویم، حیرتانگیز است. وقتی من جوان، نوجوان و کودک خود را برای نوع زیستن در این دنیای فیزیکی ـ سایبری آموزش نمیدهم و آماده نمیکنم، در واقع آینده سایبری ـ فیزیکی ایران را تهدید میکنم و به آن ضربه میزنم.
نیازمند معلمان و مربیان توانمند هستیم
این استاد دانشگاه در ادامه با تأکید بر لزوم نگاه همهجانبه و هدفمند به مقوله آموزش سواد رسانهای در سطح مدارس کشور گفت: کمبود مربی کارآمد، توانمند و جامع در حوزه آموزش سواد فضای مجازی و رسانه یکی از مشکلات جدی ماست و حال آن که بر اساس ردیف ۱۳ ماده ۷۴ قانون برنامه هفتم توسعه، قرار بر این بوده که آموزش و پرورش سالانه بیست هزار مربی سواد فضای مجازی را تربیت کند.
وی اضافه کرد: صدالبته که آموزش سواد رسانهای و سواد فضای مجازی، نیازمند معلمان و مربیانی است که خودشان بر این حوزه تسلط لازم را داشته باشند؛ طبعاً معلمی که خودش این مهارتها را بلد نباشد و نتواند آنها را آموزش دهد، در مقام عمل نیز نمیتواند مجری موثر این برنامه باشد.
لزوم توجه به ظرافتهای چگونگی آموزش در مدارس
نجفپور همچنین بیان داشت: در کنار بحث مهم تربیت معلمان و مربیان سواد فضای مجازی، یکی دیگر از مسائل مورد نیاز ناظر به نحوه اجرای آموزشهای مرتبط با سواد رسانهای در سطح مدارس است.
وی در توضیح این نکته گفت: در حال حاضر، درس "تفکر و سواد رسانهای" در دو مقطع تحصیلی و در قالب دو کتاب برای دانشآموزان پیشبینی شده است. با این حال، به نظر میرسد هم در اجرای این درس و هم در تأمین مربیان توانمند برای آموزش سواد فضای مجازی، مشکلات و کاستیهایی وجود دارد. در مدارس، این درس آن طور که باید و شاید گرفته نمیشود و بهعنوان درسی زائد و کمفایده تلقی میشود که وقت دانشآموز را تلف میکند. با این نگاه که زمان دانشآموز باید صرف دروس مهمی مانند ریاضی، فیزیک، شیمی و سایر درسهایی شود که در کنکور برای او مفید خواهند بود. مدارس با چنین نگاهی، این درس را به حاشیه راندهاند و عملاً سیاست کشور مبنی بر ارتقای سواد فضای مجازی و رسانهای نسل جدید را بهدرستی اجرا نکردهاند.
چرا آموزش سواد رسانه ای به دانش آموزان، ضروری است!؟
دکتر سیده فاطمه سیدمدللکار، مدرس حوزه و دانشگاه و فعال فرهنگی نیز با اشاره به تأثیرگذاری رسانه در دنیای امروز بر روی افکار، احساسات و رفتار مخاطبان به خصوص نسل جدید ابراز داشت:در این بین، آموزش سواد رسانهای به نسل جدید و از جمله دانش آموزان کمک میکند تا این تأثیرات را شناسایی کرده و به طور آگاهانه با آنها برخورد نمایند، ضمن آن که ما در این زمینه نیازمند تقویت مهارتهای تفکر انتقادی هستیم، چرا که سواد رسانهای به دانشآموزان کمک میکند تا اطلاعات را تجزیه و تحلیل کرده، منابع معتبر را تشخیص دهند و بین واقعیت و تبلیغات تفاوت قائل شوند.
وی همچنین با تأکید بر لزوم پیشگیری از آسیبهای فضای مجازی افزود: دانشآموزان در فضای مجازی با خطراتی همچون قلدری سایبری، اطلاعات نادرست و محتوای نامناسب مواجه هستند. در همین راستا، آموزش سواد رسانهای به آنها کمک میکند تا این خطرات را شناسایی کرده و از خود در برابر آنها محافظت کنند.
لزوم توانمندسازی برای حضور فعال در جامعه
مدرس دانشگاه تأکید کرد: دانشآموزان به عنوان شهروندان آینده، باید بتوانند در جامعه اطلاعاتی امروز به طور فعال و مسئولانه مشارکت کنند و لذا آموزش سواد رسانهای به آنها کمک میکند تا به طور مؤثر از رسانهها برای یادگیری، ارتباط و بیان عقاید خود استفاده کنند.
وی البته یک پیشنهاد کاربردی هم داشت و با تأکید بر لزوم تلفیق سواد رسانهای با دروس مختلف گفت: به عقیده بنده، آموزش سواد رسانهای را میتوان در همه دروس، از جمله زبان و ادبیات فارسی، مطالعات اجتماعی، علوم و هنر، گنجاند. به عنوان مثال عرض می کنم که در درس فارسی میتوان به تحلیل متون تبلیغاتی پرداخت، در مطالعات اجتماعی میتوان اخبار و اطلاعات رسانهای را مورد بررسی قرار داد، در علوم میتوان نحوه ارائه اطلاعات علمی در رسانهها را تحلیل کرد و در درس هنر میتوان به نقد و بررسی آثار هنری با رویکرد سواد رسانه ای و تفکر انتقادی پرداخت.
گزارش از: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما